Dlaczego muszę płacić składki ZUS?

składki ZUS

Dlaczego pracodawca nie wypłaca mi w całości wynagrodzenia za pracę w kwocie brutto? Jaka jest wysokość składek do ZUS? Dlaczego tak duża część wynagrodzenia jest przekazywana przez pracodawcę do ZUS? Czy mogę nie płacić ZUSu?

Takie i podobne pytania zadawane są często przez młode osoby wkraczające na ścieżkę kariery zawodowej.

Niestety odpowiedź na powyższe pytania często nie jest satysfakcjonująca dla osób rozpoczynających karierę zawodową. Zgodnie z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa pracodawca i pracownik zobowiązani są do uiszczania składek do ZUS. Pracodawca ma obowiązek obliczenia, potrącenia i zapłaty składek do ZUS za pracownika. Pracownik otrzymując miesięczne wynagrodzenie „na rękę”, otrzymuje je po dokonaniu potrąceń składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych. Wysokość składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych jest ustalona w ustawach i nie jest możliwa ich zmiana nawet na wyraźną prośbę lub żądanie pracownika.

Podstawy prawne obowiązku uiszczenia składek na ubezpieczenia społeczne, które obejmują ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe, znajdują się w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887), tekst jednolity z dnia 17 stycznia 2019 r. (Dz.U. z 2019 r. poz. 300). Przepis art. 6 ust. 1 pkt. 1 tej ustawy stanowi, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są pracownikami. Art. 11 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi, że obowiązkowo ubezpieczeniu chorobowemu podlegają osoby wymienione w art. 6 ust. 1, tj. pracownicy. Z kolei art. 12 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi, że obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają osoby podlegające ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, tj. pracownicy.

Dla istnienia obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne istotny jest również przepis art. 13 pkt. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który reguluje ramy czasowe podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu świadczenia pracy. Przepis ten stanowi, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają pracownicy – od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku.

Zasady związane ze sposobem odprowadzania składek na ubezpieczenie emerytalne do ZUS uregulowane zostały w przepisie art.16 ust. 1 pkt. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z tym przepisem składki na ubezpieczenie emerytalne – finansują z własnych środków, w równych częściach, ubezpieczeni i płatnicy składek, tj. pracownicy i pracodawcy w przypadku stosunku pracy. Składki na ubezpieczenia rentowe pracowników, finansują z własnych środków, w wysokości 1,5% podstawy wymiaru pracownicy i w wysokości 6,5% podstawy wymiaru pracodawcy (art. 16 ust. 1b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Składkę na ubezpieczenie chorobowe finansuje w całości, z własnych środków, pracownik (art. 16 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), a składkę na ubezpieczenie wypadkowe w całości finansuje, z własnych środków, pracodawca (art. 16 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

W przepisie art. 17 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych został wprowadzony obowiązek pracodawcy do obliczenia, rozliczenia i przekazania co miesiąc do ZUS w całości składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe oraz chorobowe za pracowników.

Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stopy procentowe składek wynoszą:

  1.  19,52% podstawy wymiaru – na ubezpieczenie emerytalne,
  2.  8,00% podstawy wymiaru – na ubezpieczenia rentowe;
  3. 2,45% podstawy wymiaru – na ubezpieczenie chorobowe;
  4. od 0,40% do 8,12% podstawy wymiaru – na ubezpieczenie wypadkowe.

Pracodawca obowiązany jest uiszczań nie tylko składki na ubezpieczenia społeczne ale również składki ubezpieczenie zdrowotne. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, (Dz.U. Nr 210, poz. 2135), tekst jednolity z dnia 20 lipca 2018 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 1510),

obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są pracownikami w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wysokość składki zdrowotnej określona została w art. 79 ust. 1 ustawy i wynosi 9%. Płatnikiem składki zdrowotnej, zgodnie z art. 85 ust. 1 ustawy jest pracodawca, który ma obowiązek obliczyć i pobrać z dochodu pracownika i odprowadzić do ZUS składkę.

Powyższe przepisy nakazują pracodawcy potrącenie z wynagrodzenia brutto pracownika składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne do ZUS i nawet gdyby pracownik wystąpił do pracodawcy z żądaniem wypłaty w całości wynagrodzenia brutto lub sam chciał opłacać składki do ZUS to nie jest to możliwe.