Praca zdalna – regulacje prawne dzisiaj

Wybuch epidemii COVID-19 wymusił na pracodawcach i pracownikach konieczność wykonywania w wielu wypadkach pracy zdalnej.

Wykonywanie pracy zdalnej nie jest jednak uregulowane w przepisach prawa. Jedynymi przepisami prawa regulującymi wykonywanie pracy zdalnej są:

  • przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. z 2020 r. poz. 374) oraz
  • przepisy Kodeksu Pracy regulujące wykonywanie telepracy. 

Zmiany na rynku pracy wymagają jednak podjęcia przez ustawodawcę inicjatywy i wprowadzenia w życie przepisów regulujących wykonywanie pracy zdalnej. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przygotowało projekt z dnia 18 września 2020 roku  zmian w Kodeksie Pracy, mający na celu uregulowanie zasad wykonywania pracy zdalnej przez pracowników. Założenia ministerialnego projektu zmian w Kodeksie Pracy przewidują uchylenie przepisów Kodeksu Pracy dotyczących telepracy. Zgodnie z projektem z dnia 18 września 2020 roku  uchylony ma być cały rozdział II b w dziale II Kodeksu Pracy.

Planowane zmiany w Kodeksie Pracy 2021r

Projekt zmian w Kodeksie Pracy w zakresie pracy zdalnej zakłada, że praca całkowicie lub częściowo może być wykonywana poza siedzibą pracodawcy lub poza innym stałym miejscem świadczenia pracy, w szczególności przy wykorzystywaniu środków komunikowania się na odległość. 

Inicjatorem wykonywania pracy zdalnej może być pracownik, który złoży stosowny wniosek w formie papierowej lub elektronicznej. Praca zdalna może być wykonywana również na polecenie pracodawcy, gdy wprowadzony został stan nadzwyczajny lub stan epidemii lub jeżeli jest to niezbędne ze względu na obowiązek pracodawcy, zapewnienia pracownikowi bezpiecznych i higienicznych warunków pracy.

Praca zdalna - Jakie warunki muszą być spełnione ?

Projekt zmian przepisów zakłada, że praca zdalna może być wykonywana w miejscu zamieszkania pracownika lub w innym miejscu wskazanym przez pracownika. Warunkiem wykonywania pracy zdalnej jest jednak to, aby:

  • pracownik posiadał warunki lokalowe i techniczne do wykonywania takiej pracy,
  • pracownik powinien złożyć pracodawcy oświadczenie w postaci papierowej lub elektronicznej o spełnieniu warunków do wykonywania pracy zdalnej przed rozpoczęciem wykonywania pracy zdalnej.

Bardzo istotne w zakresie wykonywania pracy zdalnej jest porozumienie zawierane pomiędzy pracodawcą a organizacjami związkowymi w zakresie zasad wykonywania pracy zdalnej. Jeżeli w danym zakładzie pracy nie funkcjonują organizacje związkowe wówczas pracodawca ustala zasady wykonywania pracy zdalnej w regulaminie, po konsultacji z przedstawicielami pracowników wyłonionymi w trybie przyjętym u danego pracodawcy 

Porozumienie w zakresie wykonywania pracy zdalnej ma odzwierciedlać panujące u danego pracodawcy stosunki i zwyczaje i ma najpełniej uwzględniać potrzeby pracodawcy i pracowników. Porozumienie powinno zawierać:

Praca zdalna – obowiązki pracodawcy

Obowiązkiem pracodawcy ma być:

Zakłada się również, że pracodawca z pracownikiem może w porozumieniu ustalić zasady wykorzystywania materiałów, a także narzędzi niezbędnych do wykonywania pracy zdalnej, stanowiących własność pracownika oraz ustalić wysokość ekwiwalentu należnego pracownikowi za wykorzystywanie własnych materiałów i sprzętu.

Co z kontrolą pracowników?

Projekt zmian w Kodeksie Pracy zakłada również prawo kontroli pracodawcy sposobu wykonywania pracy zdalnej. Mianowice jeżeli praca zdalna jest wykonywana w miejscu zamieszkania pracownika, pracodawca ma prawo w godzinach pracy pracownika przeprowadzać kontrolę:

Prawo kontroli ma przysługiwać pracodawcy za uprzednią zgodą pracownika wykonującego pracę zdalną wyrażoną w postaci papierowej lub elektronicznej lub w inny sposób uzgodniony z pracodawcą. Wykonywanie czynności kontrolnych nie może naruszać prywatności pracownika wykonującego pracę zdalną i jego rodziny ani utrudniać korzystania z pomieszczeń domowych, w sposób zgodny z ich przeznaczeniem.

Od kiedy zaczną obowiązywać nowe regulacje?

Ministerialny projekt zmian w Kodeksie Pracy dotyczący pracy zdalnej został pozytywnie oceniony przez  Pracodawców Rzeczypospolitej Polskiej. Mamy nadzieję, że wkrótce zmiany zostaną uchwalone i wprowadzone w życie.